ابو القاسم سلطانى
417
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
است ( حكيم مومن و عقيلى خراسانى : 10 * ) . بهترين آن نوع كرتى يا اقريطى مىباشد و چون آن را به انطاكيه مىبردند به انطاكى معروف مىباشد بعد از آن نوع مقدسى 11 * مىباشد . افتيمون تحليلبرنده ، نرمكننده ، ضد انسداد ، مسهل سوا و بلغم و مخلوط با بنفشه مسهل صفرا نيز مىباشد . اگر به مدت يك هفته روزى 35 گرم آن را در 350 گرم شير تازه خيسانده با 75 گرم سكنجبين ميل نمايند براى رفع سردرد ناشى از غلبه سودا ، ماليخوليا ، اسپاسم امتلائى وحشت ، طپش قلب و چنانچه 20 گرم آن را با 35 گرم مويز بدون هسته كمى جوشانده صاف نمايند در كرم اسكاريس و اگر حدود 28 گرم آن را با شير تازه و شكر تناول نمايند و يا اگر 70 گرم دانه قرطم را كوبيده و در كيسه پارچهاى قرار داده و در داخل شير جوشيده نيم گرم آن را مالش دهند تا تمام شيره آن خارج شود و صبر نمايند تا شير بسته شود ، سپس آب آن را گرفته و صاف نمايند 12 * با 21 گرم افتيمون بنوشند در ماليخوليا 13 * ، مانيا 14 * ، جنون ، وسواس سوداوى ، سودمند مىباشد . مخلوط افتيمون با افسنتين و برگ حنظل نيز همين اثر را دارد . آشاميدن افتيمون با اسطوخودوس در صرع ، فالج 15 * ، لقوه 16 * ، اسپاسم امتلائى و خدر 17 * سودمند است . مقدار خوراك آن 20 - 10 گرم و در جوشاندهها تا 35 گرم مىباشد 18 * . قسمت قابل مصرف : قسمتهاى هوائى گياه ( گياه كامل ) . تركيبات شيميائى : گياه داراى فلاونوئيد بهويژه Kaemferol و Quercetine ، تانن ، رزين ، صمغ و آنزيم مىباشد . خواص : زيادكننده ترشح صفرا ، مسهل ، بادشكن ، مدر و ضد اسكوربوت مىباشد و از آن براى رفع يبوستهاى مزمن ناشى از ضعف عمل دستگاه هضم يا كمى ترشح صفرا ، دفع گازهاى روده و در استعمال خارجى براى شستشوى زخمها و جراحات استفاده سنتى به عمل مىآيد . گياه را امروزه به عربى افتيمون ، كشوث ، شكوثا و به پارسى سس و شن مىنامند . ( 1 * ) - تت دياسقوريدوس م - 4 ص 367 ش 122 ( 2 * ) - تشنج امتلائى : اسپاسم ناشى از سوءهاضمه يا پرى شكم ( 3 * ) - تت الحاوى ج 20 ص 51 ( 4 * ) - الابنيه ص 17 ( 5 * ) - تت صيدنه ابو ريحان ، عپ ص 64